Το πείραμα του Asch για τη Συμμόρφωση

Το πείραμα του Asch είναι από τα πιο κλασσικά πειράματα στο χώρο της Κοινωνικής Ψυχολογίας. Πρόκειται για πειράματα εργαστηρίου που διεξήχθησαν κατά τη δεκαετία του ’50. Στόχος αυτών των πειραμάτων ήταν ν’ αποδείξουν ότι ο άνθρωπος έχει την τάση να προσαρμόζεται στη στάση του κοινωνικού συνόλου. Ακόμη κι αν δεν συμφωνεί με το κοινωνικό σύνολο, ακόμη κι αν έχει διαφορετική άποψη, αργά ή γρήγορα προκειμένου να μη συγκρουστεί/αποδοκιμαστεί/διωχθεί από τους γύρω του, θ’ αναγκαστεί να συμμορφωθεί με τη γνώμη και τη θέληση των πολλών. Πιο συγκεκριμένα, ο Asch κατέδειξε στα πειράματα του ότι οι άνθρωποι ακόμη κι αν ξέρουν ότι έχουν δίκιο ξεκινούν ν’ αμφιβάλλουν για την ίδια τους την άποψη/αντίληψη/ικανότητα προκειμένου να πλησιάσουν τη γνώμη της πλειοψηφίας.

Παράλληλα με αυτή τη διαπίστωση ο Asch πρότεινε και δυο μεθόδους με τις οποίες μειώνεται η κοινωνική πίεση, άρα μειώνεται και η πιθανότητα συμμόρφωσης του ατόμου ως προς το κοινωνικό σύνολο. Η πρώτη μέθοδος αφορούσε τον άνθρωπο – “σύμμαχο” ο οποίος αντιτίθεται στο κοινωνικό σύνολο και συμφωνεί με την εναλλακτική γνώμη του “μαύρου προβάτου”. Το “μαύρο πρόβατο” αυτόματα αποκτά θετικά συναισθήματα για τον “σύμμαχο” και ας μην τον γνώριζε πριν από λίγα λεπτά. Παράλληλα  “σπάει” η αίσθηση της πίεσης από το κοινωνικό σύνολο και ξανά δημιουργείται στο άτομο η αίσθηση της ελευθερίας για σκέψη/λόγο/συμπεριφορά (εφόσον κάποιος άλλος πράττει με τον ίδιο τρόπο, το “μαύρο πρόβατο” νιώθει και πάλι ότι λειτουργεί φυσιολογικά). Η άλλη μέθοδος του Asch αφορούσε την ανάκληση της συμμόρφωσης μέσω της “κρυφής” έκφρασης της προσωπικής άποψης του ατόμου. Με άλλα λόγια ο Asch απέδειξε ότι όταν ένα άτομο είναι ελεύθερο να κρίνει και να πει την άποψη του χωρίς να δέχεται την όποια κριτική από το υπόλοιπο κοινωνικό σύνολο, συνήθως θα πει αυτό που πραγματικά πιστεύει χωρίς φόβο και συνεχή τάση συμμόρφωσης.

Στα πειράματα του Asch ταιριάζει το μεγάλο ερώτημα: “Είμαστε άραγε οι επιλογές μας ή οι επιρροές μας;”. Αν ο Asch ήταν εδώ ίσως απαντούσε: “Εξαρτάται από τις εκάστοτε συνθήκες κατά τις οποίες καλούμαστε ν’ απαντήσουμε ή ν’ αποφασίσουμε για κάτι”. Εσείς αλήθεια τι πιστεύετε;

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s