Welcome to Ms Psyche Blog!

Enjoy the trip!

In “Ms Psyche Blog” you will find various posts regarding the function of our psychism in different life aspects. Enjoy the “trip” and feel free to leave your comments or contact me.

Greetings,

Fani Traikou

Psychologist (MSc), Narrative Psychotherapist, Mindfulness & Film Coach

image credit: Ben White / unsplash.com

8 λέξεις που έμαθα καλύτερα μες το 2020 (και θέλω να τις θυμάμαι και μες το 2021!)

Το άρθρο δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο psychologynow.gr

Μπορώ να πω με αρκετά μεγάλη σιγουριά πως το 2020 ήταν η πιο περίεργη και διαφορετική και μοναδική στο είδος της χρονιά, τουλάχιστον με βάση όσα έχει ζήσει η δική μου γενιά. Διανύοντας πλέον το 33ο έτος της ζωής μου συνειδητοποιώ πως σαν τη χρονιά που ζήσαμε δε μπορώ να θυμηθώ τα τελευταία 30 τόσα χρόνια τίποτε αντίστοιχο, σε παγκόσμια κλίμακα.

Δεν είναι τυχαίο που εδώ και μήνες – είτε στα αστεία, είτε στα σοβαρά – πολλοί ζητούσαν να περάσει ο καιρός και να φύγει το 2020. Πιθανότατα το έτος που μας αποχαιρέτησε θα γραφτεί στην ανθρώπινη ιστορία ως μια πολύ δύσκολη χρονιά, ενώ ίσως μερικοί για τους δικούς τους λόγους επιθυμούν να την ξεχάσουν σαν να μην υπήρξε ποτέ.

Έχουν γραφτεί κατά καιρούς πολλά άρθρα για την – συνειδητή ή ασυνείδητη – προσδοκία που κατακλύζει τους περισσότερους από εμάς κάθε παραμονή Πρωτοχρονιάς, η οποία εκφράζεται ως ευχή “Ας είναι η επόμενη χρονιά καλύτερη απ’ αυτή που φεύγει”. Είναι ίσως μια ανάγκη του μέσου ανθρώπου να πιστέψει πως τα άσχημα και τα δύσκολα πέρασαν (ειδικά αν κάποιοι έχουν να θυμούνται πολλές, έντονες προκλήσεις κατά τη διάρκεια της χρονιάς που φεύγει) και τα όμορφα και τα ευχάριστα είναι πια μπροστά και μας περιμένουν!

Προσωπικά, εδώ και χρόνια έχω πάψει να χωρίζω τις χρονιές σε “καλές” και “κακές”, ίσως γιατί με την πάροδο του χρόνου διαπίστωσα πως όλες οι οριζόμενες χρονικές περίοδοι (ένα έτος, ένας μήνας κλπ.), αλλά και όλες οι καταστάσεις αν μπορούσαν να “κριθούν”, λογικά θα έπαιρναν ταυτόχρονα θετικό και αρνητικό πρόσημο. Θεωρώ πως το πρόσημο σε κάθε περίσταση της ζωής είναι διπλό, είτε έχουμε την ικανότητα να το αντιληφθούμε άμεσα, είτε έμμεσα. Ίσως το συνειδητοποιήσουμε σε μια πιο κατάλληλη για εμάς, μελλοντική στιγμή.

Έτσι το 2020 έφυγε κι ενώ ήταν αδιαμφισβήτητα μια δύσκολη κι απαιτητική χρονιά τόσο για ‘μένα όπως και για την πλειονότητα των ανθρώπων, παράλληλα αναγνωρίζω πως μου άφησε και κάποια “δώρα” που υπό άλλες συνθήκες θα τα είχα παραλάβει είτε καθυστερημένα ή ενδεχομένως θα τα είχα σε άλλη συσκευασία και μορφή ή μπορεί ακόμη να μην τα είχα λάβει και καθόλου.

Έτσι κόντρα στην ιδέα του “ας φύγει αυτό το έτος, για να έρθει το νέο καλύτερο”, την οποία παρ’ όλα αυτά σέβομαι και κατανοώ γιατί κάποιοι άνθρωποι είμαι βέβαιη πως πόνεσαν πολύ και ξεπέρασαν πολλές φορές τα όρια τους κατά τη διάρκεια των προηγούμενων μηνών, αποφασίζω να μοιραστώ τις δικές μου σκέψεις οι οποίες δεν είναι απόλυτα θετικές και αισιόδοξες, ούτε όμως είναι πεσιμιστικές.

Είναι σκέψεις αποδοχής, σκέψεις που ήρθαν αιφνιδίως και κάπως απρόσμενα ή σκέψεις στις οποίες κατέληξα κατόπιν πολύωρης επεξεργασίας και ίσως αμφισβήτησης κι αμφιβολίας (των πάντων μα πάνω απ’ όλα του ίδιου μου του εαυτού και των προσωπικών μου – καλά ριζωμένων – πεποιθήσεων).

Read More »

Άνθρωποι τρίτης κουλτούρας: Μια προσωπική ιστορία

Πριν κάποια χρόνια άκουσα για πρώτη φορά τη λέξη “third culture kid” όταν είχα παρευρεθεί σ’ ένα επαγγελματικό σεμινάριο, στη Χάγη της Ολλανδίας. Η Χάγη είναι η τρίτη μεγαλύτερη πόλη της Ολλανδίας και μεγάλο κομμάτι του πληθυσμού της αποτελούν μορφωμένοι, ακριβοπληρωμένοι μετανάστες (εδώ τους λέμε expats) οι οποίοι συχνά μετακομίζουν για λίγα ή περισσότερα χρόνια σ’ αυτή την πόλη με τα υπουργεία, τις πρεσβείες και τους ευρωπαϊκούς οργανισμούς. Οι περισσότεροι άνθρωποι που θα έρθουν να ζήσουν λίγο ή πολύ σ’ αυτή την πόλη, θα έρθουν ή με τον/την σύντροφο τους ή ακόμη και με τα παιδιά τους, εφόσον έχουν. Τα παιδιά αυτά θα μεγαλώσουν σε μια νέα πόλη, σε μια νέα χώρα, με ανθρώπους γύρω τους που δεν ξέρουν και σιγά-σιγά θα γνωρίσουν, μιλώντας τη γλώσσα ή τις γλώσσες των γονέων τους, αλλά μαθαίνοντας φράσεις και λέξεις από πολλές άλλες γλώσσες. Θα έρθουν με την κουλτούρα των γονέων τους και της ευρύτερης οικογένειας τους και θα αναμειχθούν με την υπάρχουσα κουλτούρα του μέρους στο οποίο μένουν. Και σιγά-σιγά θα αποκτήσουν χωρίς πάντα απόλυτα να το συνειδητοποιούν, μια νέα κουλτούρα. Μια “τρίτη κουλτούρα”.

Τα τελευταία χρόνια το θέμα των παιδιών τρίτης κουλτούρας έχει απασχολήσει παιδαγωγούς και επαγγελματίες κοινωνικών και ανθρωπιστικών επιστημών, όσο λίγα. Είναι τέτοια η επίδραση της τρίτης κουλτούρας στη διαμόρφωση τόσο νέων ανθρώπινων δεξιοτήτων (π.χ. υψηλή προσαρμοστικότητα), όσο και νέων κοινωνιών που απαρτίζονται σε μεγάλο βαθμό από ανθρώπους τρίτης κουλτούρας και τις υπό μια έννοια “ιδιαίτερες” ζωές τους, ώστε πλέον μοιάζει με επιτακτική ανάγκη το να μιλήσουμε περισσότερο για τους ανθρώπους που κάθε μέρα ζουν μ’ αυτήν. Και να τους καλέσουμε με τις πλούσιες ιστορίες τους να μας χαρίσουν μεγαλύτερη κατανόηση για τις εμπειρίες, τις επιλογές και τα συναισθήματα των ανθρώπων οι οποίοι θέλοντας και μη, αντιμετωπίζουν την διαρκή αλλαγή ως αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής τους κι ίσως εντέλει και της ύπαρξης τους.

Η επίδραση της τρίτης κουλτούρας είναι ένα σαρωτικό γεγονός, τόσο για τη ζωή ενός παιδιού, όσο και για τη ζωή ενός ενήλικα (κι ας πιστεύουν κάποιοι λανθασμένα πως οι ενήλικες μπορούν να διαχειριστούν πολύ καλύτερα τα αποτελέσματα τέτοιων επιδράσεων). Η στιγμή που συνειδητοποιείς πως φεύγεις από τον προστατευμένο οικογενειακό σου κύκλο, απομακρύνεσαι από το μέρος που αποκαλούσες από τη στιγμή που γεννήθηκες “σπίτι” και αποχωρίζεσαι όσα έμαθες και κάπως θεωρούσες στη μέχρι τώρα ζωή σου δεδομένα, θα είναι πάντα τραυματική. Και απελευθερωτική. Και αυτά τα δύο θα ισχύουν πάντα, σχεδόν ταυτόχρονα.

Μετά απ’ τη στιγμή (ή τις στιγμές) συνειδητοποίησης δεν είσαι ποτέ ξανά ο ίδιος άνθρωπος. Αλλάζεις, αλλά η αλλαγή πια δεν προκύπτει σ’ ένα περιβάλλον που αντιλαμβανόσουν πάντα ως ασφαλές και γνώριμο. Γίνεται σε άγνωστα, αχαρτογράφητα εδάφη που χρειάζεται χρόνο και υπομονή για να τα ανακαλύψεις. Κι αυτό είναι που κάνει την όλη εμπειρία τρομακτική και μαζί συναρπαστική!

Οι άνθρωποι που θα συναντήσεις στα νέα μέρη θα σε βοηθήσουν ή και θα σε δυσκολέψουν να καταλάβεις και ν’ αποδεχθείς. Θα έρθουν στιγμές που θα νιώσεις σαν στο σπίτι σου και στιγμές που θα νιώσεις ξένος (βέβαια στην αρχή αυτό ακριβώς είσαι και το ξέρεις κι εσύ και οι άλλοι). Όμως κι αυτό θ’ αλλάξει, γιατί εσύ θ’ αλλάξεις. Θα μάθεις, θα κατανοήσεις, θ’ αποδεχθείς και ίσως αγαπήσεις κάτι απ’ αυτό το άγνωστο που σιγά-σιγά γίνεται γνώριμο. Κι έτσι θ’ αποκτήσεις τη λεγόμενη “τρίτη κουλτούρα”. Θα κουβαλάς πάντα την κουλτούρα με την οποία ξεκίνησες τα πρώτα χρόνια της ζωής σου (και με την οποία θα έρχεσαι πάντα σ’ επαφή μέσω της οικογένειας σου), ενώ θα έρχεσαι καθημερινά σ’ επαφή με τη νέα, περίεργη – για εσένα – κουλτούρα του νέου τόπου στον οποίο ζεις μόνος ή με την νέα σου οικογένεια. Τελικά θα δεις μετά από καιρό πως δεν είσαι ο ίδιος άνθρωπος γιατί δε ζεις κι αναπνέεις με τους κανόνες και τους νόμους, τα ήθη και τα έθιμα, τις συνήθειες και τις ιδέες μιας μόνο κουλτούρας. Όλα στη ζωή σου πια είναι συνδεδεμένα με δύο κόσμους, δύο μέρη, δύο φυλές ανθρώπων και δύο κουλτούρες. Κι εσύ ανάμεσά τους, δεν ανήκεις πλέον σε καμία απ’ τις δύο. Είσαι λίγο-πολύ και οι δύο μαζί. Ταυτόχρονα. Κι αυτό είναι επίσης, τρομακτικό και συναρπαστικό! Έχεις μια τρίτη κουλτούρα που είναι μοναδική στο είδος της και είναι όλη δική σου. Τη φτιάχνεις κάθε μέρα, απλά ζώντας την κάπως διαφορετική ζωή σου.

Η δική μου εμπειρία ζωής

Στις 28 Αυγούστου 2012 προσγειώθηκα στο αεροδρόμιο του Ντίσελντορφ της Γερμανίας, χωρίς φυσικά να συνειδητοποιώ πως από εκείνη τη μέρα κι έπειτα η ζωή μου θα άλλαζε για πάντα, με τρόπο που δε θα μπορούσα ποτέ να είχα φανταστεί.

Παρέα με δυο άλλους Έλληνες – μια κοπέλα κι ένα παλικάρι – σέρναμε τις υπέρογκες βαλίτσες μας στο σταθμό των τρένων της πόλης με σκοπό να φτάσουμε στην πόλη Μάαστριχτ, της Ολλανδίας. Εκεί για τον επόμενο 1 χρόνο της ζωής μας ξέραμε και οι τρεις πως θα κάναμε ένα μεταπτυχιακό. Τα υπόλοιπα τα ανακαλύψαμε σιγά-σιγά στην πορεία.

Δε θα ξεχάσω ποτέ το πρώτο βράδυ σ’ εκείνο το νοικιασμένο, φοιτητικό δωμάτιο μου σ’ ένα προάστιο του Μάαστριχτ. Ξάπλωσα στο καινούριο μου κρεβάτι να κοιμηθώ και όσο περνούσαν τα λεπτά πάθαινα κρίση πανικού. Ταχυκαρδία, ζαλάδα, αίσθηση ότι έχω εγκλωβιστεί κι ότι θέλω να γυρίσω σπίτι μου. Ήμουν 24 χρονών και δεν είχα ζήσει ποτέ για παραπάνω από 2 εβδομάδες εκτός Ελλάδος. Πώς θα το έκανα τώρα για έναν ολόκληρο χρόνο; Σ’ ένα μέρος που δεν ήξερα κανέναν και άρα δεν είχα κανέναν; Εγώ τώρα έπρεπε να είμαι εδώ, να σπουδάζω και να ζω σαν να μη συμβαίνει τίποτα; Σαν να είναι όλα καλά; Μα αφού δεν είναι, μα αφού εγώ δεν μπορώ καν να μείνω και να κοιμηθώ σ’ αυτό το σπίτι! Πώς θα το κάνω όλο αυτό;

Ήταν 3 το πρωί στην Ολλανδία (άρα 4 το πρωί στην Ελλάδα) και πήρα τηλέφωνο τον σύντροφο μου τρέμοντας ολόκληρη. Φυσικά και τον ξύπνησα, φυσικά και δεν περίμενε αυτό το τηλεφώνημα ξημερώματα μ’ εμένα τρομοκρατημένη, σχεδόν να κλαίω και να του λέω πως εγώ δε μπορώ να ζήσω σ’ αυτή τη χώρα και πως μάλλον το μετάνιωσα και θα πρέπει να γυρίσω πίσω στην Ελλάδα!

Δε θα ξεχάσω ποτέ την παροιμιώδη ψυχραιμία του και την απάθεια με την οποία μ’ άκουγε. Τότε το πήρα ως έλλειψη κατανόησης – ή ακόμη κι ενδιαφέροντος – αλλά τώρα ξέρω πολύ καλά τι ήταν: Ψυχραιμία και προσπάθεια να μην με πανικοβάλλει περισσότερο. Ήθελε να με ηρεμήσει και ήθελε να πέσω να κοιμηθώ. “Κοιμήσου να ξεκουραστείς κι αύριο να βγεις να γνωρίσεις τη γειτονιά σου” τον θυμάμαι να μου λέει. Αυτό ήταν. Κλείσαμε το τηλέφωνο και εγώ με το ζόρι έπεισα τον εαυτό μου να κλείσει τα μάτια του και να κοιμηθεί. Την επόμενη μέρα βγήκα έξω, έκανα τις πρώτες βόλτες μου στην περιοχή που ζούσα μαζί με άλλους φοιτητές και αγόρασα και κάποια ωραία, φτηνά πραγματάκια για να διακοσμήσω το δωμάτιο – μου. Μέσα στα επόμενα 24ωρα είχα μάθει τη γειτονιά ΜΟΥ και ανακάλυπτα σιγά-σιγά τη νέα πόλη ΜΟΥ. Κι από τότε άρχισα σιγά-σιγά να καταλαβαίνω τι σημαίνει να μην έχεις μόνο μία γειτονιά, μόνο μία πόλη, μόνο ένα μέρος ν’ αγαπάς.

Από τότε έχουν περάσει περισσότερα από 8 χρόνια κι εγώ πλέον γράφω αυτό το άρθρο καθισμένη στο σαλόνι του σπιτιού ΜΟΥ απ’ το Ρότερνταμ της Ολλανδίας. Εδώ ζω μ’ εκείνον – πλέον ζει κι αυτός στην Ολλανδία – κι έχει γίνει άντρας μου. Πολλά έχουν γίνει όλα αυτά τα χρόνια και πολλές φορές χρειάστηκε να πω αυτή την ιστορία ξανά και ξανά, ειδικά σε φίλους και φίλες που τα τελευταία χρόνια έφυγαν από την Ελλάδα για να ζήσουν – για λίγο ή για πολύ – σε άλλη χώρα. Θυμάμαι πάντα να λέω αυτή την ιστορία των πρώτων μου ημερών στην Ολλανδία τονίζοντας τα εξής: “Δεν είναι απαραίτητο να το βιώσεις έτσι. Δεν είναι για όλους το ίδιο. Σε περίπτωση όμως που νιώσεις κάπως έτσι, να ξέρεις πως είναι εντάξει. Κι άλλοι το έζησαν, κι άλλοι στο μέλλον θα το ζήσουν κάπως έτσι. Η αρχή είναι δύσκολη, μετά αλλάζεις εσύ κι όλα πηγαίνουν καλύτερα”. Δε θα ξεχάσω ποτέ έναν φίλο μου που πριν μερικά χρόνια με πήρε τηλέφωνο μεσάνυχτα, απ’ το νοικιασμένο δωμάτιο του σε μια μικρή πόλη της Δανίας, για να μου πει πως δε θα μπορέσει να κοιμηθεί εκεί και πως θέλει να γυρίσει στην Ελλάδα. Ή τη φίλη μου που μετά από μήνες κλεισμένη σ’ ένα στούντιο στην Ελβετία και διαβάζοντας πυρετωδώς, συνειδητοποίησε πως για πολλά χρόνια θα ζει εκτός Ελλάδος και μάλλον θα πρέπει ν’ αρχίσει ν’ αποκτά φίλους κι ενδιαφέροντα στο μέρος που βρισκόταν, αν ήθελε να την παλέψει ψυχολογικά! Καμιά φορά, όσες προειδοποιήσεις και να δώσεις, όσες φορές κι αν αφηγηθείς το βίωμα σου, πρέπει απλά ν’ αφήσεις τους ανθρώπους να ζήσουν το δικό τους μοναδικό βίωμα, στο μέρος, στην ώρα, στη σωστή συνθήκη γι’ αυτούς. Για να το διαχειριστούν και κάπως να το ξεπεράσουν.

Λέω τη λέξη “κάπως” γιατί απόλυτα δεν ξεπερνιέται. Είτε λιγότερο, είτε περισσότερο η διερώτηση του εάν ανήκω εδώ ή πού ακριβώς ανήκω ή αν πρέπει να φύγω και να πάω/επιστρέψω κάπου, θα επανέρχεται ξανά και ξανά στις ζωές όλων μας. Ίσως επειδή δε φανταζόμασταν πως οι ζωές μας θα άλλαζαν τόσο πολύ, κι όμως συνέβη.

“Πού είναι το σπίτι σου;” με ρώτησε κάποτε ένας μαθητής μου όταν εργαζόμουν σ’ ένα διεθνές σχολείο στο οποίο φροντίζουμε παιδιά απ’ όλες τις χώρες και τις κουλτούρες του κόσμου. Πού είναι το σπίτι μου; Πολύ δύσκολη ερώτηση ν’ απαντήσω γιατί δεν υπάρχει μία μόνο απάντηση που θα μπορούσα να δώσω. Τι ορίζουμε σπίτι; Το σπίτι που μένω; Το σπίτι που γεννήθηκα και μεγάλωσα; Τη χώρα που γεννήθηκα; Την πόλη που μένω τους τελευταίους μήνες; Είναι τόσα πολλά τα “σπίτια” που μερικοί άνθρωποι έχουν, που είναι πολύ δύσκολο να ορίσουν ένα και μόνο ως το σπίτι τους!

“Σπίτι δεν είναι ο τόπος, αλλά ο άνθρωπος” λέει ο άντρας μου όλα αυτά τα χρόνια κι εξηγεί πως το σπίτι του είναι οποιοδήποτε μέρος ζούμε μαζί. Αν το καλοσκεφτώ έχει δίκιο. Η μόνη μας σταθερά εδώ και 8 χρόνια είναι η σχέση μας. Όλα τ’ άλλα έχουν αλλάξει, έχουν μεταβληθεί πολλάκις και το μόνο στο οποίο στηριζόμαστε για να νιώθουμε “σπίτι” είναι η σχέση μας. Και ίσως σιγά-σιγά επειδή νιώθουμε ασφάλεια στο “σπίτι” μας, ανοιγόμαστε πιο εύκολα κι αγαπάμε και νιώθουμε κι άλλα πρόσωπα και καταστάσεις γύρω μας οικεία. Και μετά, μέσα απ’ τα δικά μας τα μάτια, τα αγαπούν κι άλλοι, κι ας μην τα έχουν δει ποτέ!

Εδώ και μερικά χρόνια με ρωτάνε όταν ταξιδεύω στο εξωτερικό (εννοώ όταν δεν βρίσκομαι ούτε στην Ολλανδία και ούτε στην Ελλάδα) από πού έρχομαι; Βέβαια το κάπως παραπλανητικό στα αγγλικά “Where are you from?” μάλλον εννοεί να δηλώσω την χώρα προέλευσης/καταγωγής, αλλά αναρωτιέμαι: Αν τελικά καταλήξεις να ζεις δεκαετίες μακριά απ’ αυτήν, τελικά έχει σημασία που γεννήθηκες; Πού είναι η ζωή σου; Πού ανθίζεις κι αγαπάς κι ονειρεύεσαι εσύ; Σε ποια χώρα νιώθεις ο εαυτός σου; Είδατε; Κι άλλες ερωτήσεις!

Η απάντηση που δίνω λοιπόν εδώ και χρόνια είναι πως είμαι από δύο χώρες. Απ’ την Ελλάδα κι απ’ την Ολλανδία. Κι αν δεν κατανοούν ακριβώς τι εννοώ, τότε εξηγώ καλύτερα. Τ’ ότι έχω ξεκινήσει πλέον τις διαδικασίες για να αποκτήσω δεύτερο διαβατήριο – το ολλανδικό – μου δείχνει πως είμαι πλέον αρκετά συμφιλιωμένη με την ιδέα πως ένα κομμάτι του ενήλικου εαυτού μου ανήκει πλέον στην Ολλανδία. Δεν υπάρχει λόγος να το αρνούμαι ή να με παραξενεύει. Αντίθετα, το αποδέχομαι και ζω μαζί του και μου αρέσει. Ποτέ δε φανταζόμουν πως θ’ άρχιζα να δένομαι και ν’ αγαπάω αυτή τη μικρή, κρύα χώρα του βορρά, αλλά να που τελικά κι αυτό συμβαίνει! Το άφησα να συμβεί κι εντέλει καλά έκανα. Δε το μετανιώνω και δε θα το άλλαζα.

Οι φίλοι μου με πειράζουν. “Σε λίγους μήνες θα είσαι Ολλανδέζα” μου λένε κοροϊδευτικά, κι ενώ χαμογελάω, σκέφτομαι: “Μα με έναν τρόπο ήδη δεν είμαι;”. Όλο και περισσότερο μιλάω ολλανδικά στην καθημερινότητα μου, αφιερώνω χρόνο να μαθαίνω τα νέα απ’ την ολλανδική τηλεόραση, προσπαθούμε με τον άντρα μου να μάθουμε πληροφορίες για την ιστορία και να βιώνουμε όσο καλύτερα μπορούμε τα έθιμα των Ολλανδών και να τρώμε τα φοβερά γλυκά τους και τα τρομερά τυριά τους και να γιορτάζουμε τη “Μέρα του Βασιλιά” κι ας μη φοράμε πάντα πορτοκαλί(!) και να κάνουμε εξυπηρετήσεις στους Ολλανδούς γείτονες μας, φυλώντας και παραδίδοντας τους δέματα απ’ το ταχυδρομείο και χαρίζοντας τους χριστουγεννιάτικες καρτούλες κάθε Δεκέμβριο. Δηλαδή, συγνώμη πόσο πιο Ολλανδοί να προσπαθήσουμε να γίνουμε; (Η ερώτηση εμπεριέχει τη δέουσα ποσότητα σαρκασμού!).

Εδώ και 8 χρόνια, κανονίζω εκδρομές στις ολλανδικές αργίες, αλλά μου λείπουν οι ελληνικές (Αχ αυτή η Καθαρά Δευτέρα και η Πρωτομαγιά!), γιορτάζω σχεδόν κάθε χρόνο δύο φορές το Πάσχα (μία Κυριακή το Καθολικό και μία το Ορθόδοξο), προσπαθώ να πηγαίνω στα πάρτυ για τα γενέθλια των Ολλανδών φίλων μου και να θυμάμαι να παίρνω τηλέφωνο στις ονομαστικές εορτές των Ελλήνων φίλων μου, κι ενώ τρώω με βουλιμία τις ολλανδικές πάστες tompouce, εντούτοις πολλά βράδια βλέπω ακόμη στον ύπνο μου πως καταβροχθίζω μία ION αμυγδάλου. Κι εδώ και χρόνια έχω πλέον δύο αγαπημένες πόλεις να επισκέπτομαι με νοσταλγία: Τη Θεσσαλονίκη που γεννήθηκα και μεγάλωσα και το Μάαστριχτ που έζησα τον ένα και μοναδικό μου χρόνο πραγματικής φοιτητικής ζωής. Είναι πλέον “το χωριό μου” όπως λέει ο άντρας μου κοροϊδευτικά. Αυτή είναι η ζωή μου εδώ και 8 χρόνια. Όχι κάπου στη μέση. Θα έλεγα καλύτερα, όλα μαζί, όμορφα μπερδεμένα και ενίοτε αλληλοσυνδεδεμένα.

Αν θα άλλαζα κάτι αν γυρνούσα τον χρόνο πίσω; Όχι, την “τρίτη κουλτούρα” που αποκτώ καθημερινά στη ζωή μου, δε θα την άλλαζα με τίποτα. Δε λέω πως θα ήταν χειρότερη ή καλύτερη η ζωή μου εάν στα 24 μου δεν έφευγα από την Ελλάδα, αλλά θα ήταν σίγουρα διαφορετική. Ξέρω πως σκεπτόμενη ένα τέτοιο υποθετικό σενάριο φοβάμαι ένα και μόνο πράγμα: Την πιθανότητα ύπαρξης ενός άλλου, διαφορετικού εαυτού μου, πιο μονόπλευρου και μονοδιάστατου. Και λέω φοβάμαι γιατί πλέον εκ του αποτελέσματος ξέρω ότι δε θα το ‘θελα. Δε θα ήθελα να μην είχα φύγει, δε θα ήθελα να μην είχα γνωρίσει όσα είδα κι έμαθα και κατάλαβα. Αυτά τα 8 χρόνια μακριά απ’ την Ελλάδα άλλαξα με τρόπο που δεν ήλπιζα και δεν ονειρευόμουν γιατί η ζωή συχνά ξεπερνά τη φαντασία. Ειλικρινά, τον πιο πολύπλευρο και χαλαρό και ευπροσάρμοστο και “ολλανδικό” εαυτό μου δε θα τον άλλαζα, όσο κι αν πονάνε όσα έχω αφήσει πίσω. Ναι, υπήρξαν – κι ακόμα υπάρχουν – πολλές δύσκολες στιγμές και μέρες που νιώθω πως είμαι σε αδιέξοδο σε διαφόρους τομείς της ζωής μου, αλλά πάντα κάθε κατάσταση σιγά-σιγά ξεκαθαρίζει και βελτιώνεται. Αρκεί να είμαστε ανοιχτοί και να δείχνουμε λίγο εμπιστοσύνη στη ζωή και σ’ όσα μας φέρνει. Κι από κοντά κι εμείς να ισιώνουμε το τιμόνι όταν χρειάζεται!

Εντέλει, πάντα εκεί καταλήγω: Είμαστε θαλασσοπόροι, ταξιδευτές. Οι άνθρωποι πάντα ήθελαν να φεύγουν απ’ τη στεριά για να ανακαλύπτουν νέα μέρη. Ναι, η θάλασσα συχνά δεν αστειεύεται αλλά και τι θα γινόμασταν χωρίς αυτήν και τα κύματα της να μας οδηγούν σε άγνωστες χώρες; Παρά τις δυσκολίες και τις αδιαμφισβήτητες προκλήσεις, τους κινδύνους και τη συνεχή ταλαιπωρία, κανένας άνθρωπος δε μετανιώνει που φεύγει για να γνωρίσει κάτι καινούριο. Δε μπορώ να πιστέψω κάτι διαφορετικό. Και δε λέω πως είναι εύκολο. Ποτέ δεν είναι. Χρειάζεται ίσως το θάρρος όλου του κόσμου για να το κάνεις αλλά αν εμπιστεύεσαι την ανάγκη σου να ζήσεις, να εξερευνήσεις, να μάθεις και να καταλάβεις, τότε αποδέχεσαι τη ζωή σου όπως έρχεται και τελικά καταφέρνεις να βρίσκεις λίγη (ή περισσότερη) χαρά παντού. Γιατί τελικά ακόμη και η ιδέα του “σπιτιού” είναι απλά μια ιδέα. Και οι ιδέες έχουν το καλό ότι αλλάζουν!

*Όλα τα παραπάνω είναι αφιερωμένα σε όσους και όσες αναγνώρισαν, περισσότερο ή λιγότερο, τον εαυτό τους και τη ζωή τους, σε όσα διάβασαν. Στους ταξιδευτές της ζωής.

Βίντεο: Συχνές ερωτήσεις για την ψυχοθεραπεία – Α’ μέρος

Εδώ είναι το πρώτο βίντεο της σειράς “Συχνές ερωτήσεις για την ψυχοθεραπεία” που ανεβάζω στο κανάλι μου “Harmonia Mental Health Care by Fani Traikou “ στο YouTube.

Συχνές ερωτήσεις για την ψυχοθεραπεία – Α’ μέρος

Σύντομα θ’ ανέβει το Β’ και Γ’ μέρος της ίδιας σειράς.

Θα χαρώ να λάβω ανατροφοδότηση από εσάς προκειμένου να κάνω την όλη διαδικασία μοιράσματος πιο βοηθητική και ενδιαφέρουσα για όλους μας!

Να είστε καλά!

Τα φιλιά μου,

Φανή

Τέχνη στην Ψυχοθεραπεία

Το νέο άρθρο μου στο psychologynow.gr για τη βοηθητική χρήση της τέχνης στην ψυχοθεραπευτική διαδικασία.

Το άρθρο δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο psychologynow.gr

 

Εδώ και καιρό διάφορες ψυχολογικές μελέτες έχουν δείξει πόσο καθοριστική κι ενίοτε ευεργετική επίδραση έχει η παρακολούθηση οπτικοακουστικών ντοκουμέντων στους ανθρώπους (π.χ. ταινίες, τηλεοπτικές σειρές, μουσικά βίντεο-κλιπ, συνεντεύξεις δημοφιλών προσωπικοτήτων κλπ.).

Με τον καιρό λοιπόν ενσωματώθηκε η παρακολούθηση οπτικοακουστικών ντοκουμέντων και στην ψυχοθεραπεία (π.χ. στην Κινηματογραφοθεραπεία), ενώ σχεδόν κάθε εκφραστικό-καλλιτεχνικό μέσο (π.χ. η ανάγνωση βιβλίων, η συγγραφή, η ακρόαση μουσικής κλπ.) θεωρείται βοηθητικό κι ενίοτε αναπόσπαστο κομμάτι της ψυχοθεραπευτικής διαδικασίας.

Με βάση αυτές τις πληροφορίες εδώ και καιρό διάφορες μορφές τέχνης και καλλιτεχνικής έκφρασης ενσωματώνονται στις κατά τ’ άλλα mainstream θεραπευτικές συνεδρίες και βοηθούν τους επαγγελματίες ψυχικής υγείας στο να συλλέξουν περισσότερες πληροφορίες για τα προβλήματα και τις λύσεις που βιώνουν οι άνθρωποι οι οποίοι ζητούν τις υπηρεσίες τους.

Παρακάτω αναφέρω παραδείγματα τα οποία καταδεικνύουν ότι η παρουσία της τέχνης ή της καλλιτεχνικής έκφρασης κάποιες φορές λειτουργεί μοναδικά στη διαδικασία της ψυχοθεραπείας, ειδικά αν η εμπλοκή των ανθρώπων σε οποιοδήποτε καλλιτεχνικό έργο είναι αυθόρμητη και κρίνεται πρωτίστως από τους ίδιους βοηθητική.

Ταινίες / Βιογραφίες δημοφιλών προσωπικοτήτων:

Μέσω της παρακολούθησης ταινιών ή βιογραφιών δημοφιλών προσωπικοτήτων οι άνθρωποι καλούνται να αναγνωρίσουν εάν και κατά πόσο ταυτίζονται με τους βασικούς ήρωες και τις καταστάσεις που βιώνουν και μέσω της συναισθηματικής απόστασης που χαρίζει η παρακολούθηση ενός βίντεο (παρακολουθούν γεγονότα απ’ τις ζωές άλλων ανθρώπων, άρα για λίγο δεν επικεντρώνονται στα δικά τους προβλήματα) έχουν την ευκαιρία να βιώσουν νέα συναισθήματα ή/και να αφομοιώσουν νέες ιδέες.

Αργότερα, ενδέχεται να αναρωτηθούν για τη δική τους δράση σε μία αντίστοιχη κατάσταση ή ενίοτε θα έχουν την ευκαιρία να βγάλουν χρήσιμα συμπεράσματα για τις μέχρι τώρα επιλογές τους.

Συνεντεύξεις άλλων ανθρώπων: Είτε παρακολουθήσουν τις συνεντεύξεις δημοφιλών προσωπικοτήτων (ηθοποιών, σκηνοθετών, συγγραφέων κλπ.) είτε τις εξομολογήσεις απλών καθημερινών ανθρώπων για ιδιαίτερες καταστάσεις που βίωσαν, οι άνθρωποι έχουν την ευκαιρία να βρουν πάλι στοιχεία ταύτισης, να εμπνευστούν, να συνειδητοποιήσουν πώς έχουν πορευτεί οι ίδιοι στις ζωές τους, με βάση τις αξίες τους.

Είναι σημαντικά ανακουφιστική η διαπίστωση ότι δεν είναι μόνοι τους, δε ζουν αποκλεισμένοι σε κάποιες δύσκολες συνθήκες τις οποίες όλοι οι υπόλοιποι μάλλον δεν καταλαβαίνουν. Όλοι κάπου μοιάζουμε, όλοι κάπου συνδεόμαστε, όσο διαφορετικές κι αν είναι οι ζωές μας.

Ανάγνωση βιβλίων/εντύπων/άρθρων στο διαδίκτυο: Η ανάγνωση γραπτού κειμένου είναι ένας ακόμη τρόπος να συνδεθεί ο κάθε άνθρωπος με αυτό που διαβάζει. Είτε πρόκειται για κάποιο βιβλίο είτε για κάποιο άρθρο σε εφημερίδα/περιοδικό, είτε για κάποια διαδικτυακή ανάρτηση, ο άνθρωπος έχει την ευκαιρία να διαβάσει κάτι που θα νιώσει πως τον αφορά, ενδεχομένως θα ταυτιστεί μ’ αυτό και θα δει ένα κομμάτι του εαυτού του σε μια ιστορία κάποιου άλλου. Για ακόμη μια φορά θα νιώσει πως δεν είναι μόνος και πως οι σκέψεις του δεν είναι μοναδικές στο είδος τους. Κι άλλοι – ευτυχώς – σκέφτονται όπως αυτός.

Η συγγραφή και η ανάγνωση γραπτών κειμένων: Η ψυχοθεραπευτική διαδικασία μπορεί να γίνει εξαιρετικά πλούσια κι ενδιαφέρουσα αν κάποιος άνθρωπος αποφασίσει κατά τη διάρκεια μιας συνεδρίας να γράψει με τον τρόπο που θέλει τις σκέψεις του για κάποιο πρόσωπο ή να θυμηθεί και να διηγηθεί μια προσωπική του ιστορία.

Είναι πολύ δημοφιλή τα “γράμματα προς τον εαυτό μου” ή τα γράμματα προς αγαπημένα πρόσωπα ή πρόσωπα με τα οποία θέλουμε να βελτιώσουμε τη σχέση μας και προς το παρόν ενδέχεται να κρατάμε θυμό γι’ αυτά ή απόσταση μ’ αυτά.

Ξεχωριστή αξία μπορούν να έχουν φανταστικές, αλληγορικές ιστορίες που ενδέχεται να συνδέονται ακόμη και με τραυματικές καταστάσεις απ’ τις ζωές των ανθρώπων, οι οποίες μπορούν να αποδειχθούν πολύ βοηθητικές για τη θέαση προσώπων και καταστάσεων από πολύ διαφορετική σκοπιά. Το εάν και με ποιους θα μοιραστεί ο κάθε άνθρωπος το μικρό του “σύγγραμα” είναι πρωτίστως δική του απόφαση.

Ζωγραφική: Κατά τη διάρκεια μιας συνεδρίας μπορεί ο επαγγελματίας ψυχικής υγείας με τον άνθρωπο που ζητά τις υπηρεσίες του να συμφωνήσουν να ζωγραφίσουν ελεύθερα, ενώ συζητούν για κάποιο γεγονός ή μια χρονική περίοδο της ζωής του δεύτερου.

Στο τέλος, της συνεδρίας μπορούν να δείξουν τις ζωγραφιές τους ο ένας στον άλλον, μπορούν να τις ανταλλάξουν ή να κρατήσουν και οι δυο αντίγραφα και των δύο. Επίσης, μπορεί κάποιος να ζωγραφίσει κάτι στο σπίτι του με αφορμή μια συζήτηση κατά τη διάρκεια μιας συνεδρίας και να φέρει να δείξει τη ζωγραφιά του στον θεραπευτή του την επόμενη φορά.

Ακρόαση μουσικής/Επεξεργασία μουσικών στίχων: Πολλές φορές ένα σπουδαίο τραγούδι ή ένας αγαπημένος στίχος έρχεται στο μυαλό μας για να μας βοηθήσει και να μας θυμίσει πως μια δύσκολη κατάσταση θα περάσει και πως η χαρά και η αγάπη είναι αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής μας. Ακόμη μέσα από τα λόγια των τραγουδιών μαθαίνουμε ξανά για ιστορίες, σκέψεις και συναισθήματα άλλων ανθρώπων. Ταυτιζόμαστε και συνδεόμαστε με στίχους που είναι λες και μιλάνε για εμάς και τελικά γι’ αυτό μιλάνε σ’ εμάς.

Η τέχνη όταν έρχεται αυθόρμητα μες την ψυχοθεραπευτική σχέση και αποδεικνύεται βοηθητική και απελευθερωτική, είναι πάντα καλοδεχούμενη. Εντέλει, δε χάνουμε τίποτα να δοκιμάσουμε και να δούμε κατά πόσο αποδεικνύεται σημαντικό εργαλείο για τον κάθε επαγγελματία ψυχικής υγείας και σπουδαίο βοήθημα έκφρασης για τον κάθε άνθρωπο που αναζητά να διερευνήσει προβλήματα και σημαντικές ιστορίες της ζωής του μέσω της ψυχοθεραπευτικής διαδικασίας.

Το νέο μου κανάλι στο YouTube “Harmonia Mental Health Care by Fani Traikou”

Έχω την χαρά και την τιμή να σας παρουσιάσω τη νέα μου προσπάθεια για να πετύχω ακόμη πιο πλούσια επικοινωνία μαζί σας.

Το νέο διαδικτυακό κανάλι της “Harmonia Mental Health Care” είναι γεγονός και μπορείτε να το βρείτε ήδη στο YouTube.

Το πρώτο μου βιντεάκι διαρκεί μόλις λίγα λεπτά και έχει τίτλο “Μια μικρή ιστορία”. Μέσα σ’ αυτό επιχειρώ να μοιραστώ μαζί σας το πως αποφάσισα να σπουδάσω Ψυχολογία και Ψυχοθεραπεία, τι με οδήγησε σ’ αυτό τον επαγγελματικό προσανατολισμό και τι ακριβώς κάνω σήμερα μέσα στη δουλειά μου.

Όπως λέω και στο βίντεο: Εφόσον ζητώ από ανθρώπους να μοιραστούν τις ιστορίες τους μαζί μου, τότε είναι δίκαιο και σωστό να μοιραστώ πρώτη εγώ μία μαζί σας. Τη δική μου ιστορία.

Ελπίζω να σας αρέσει! 🙂

Συνέντευξη στο “Καλό Μεσημέρι” στο ΚΡΗΤΗ TV

Γεια χαρά σε όλους/ες σας!

Αναρτώ για όσους/ες ενδιαφέρονται τη συνέντευξη που έδωσα στην κυρία Μαλέσκου για το πώς είναι η ζωή στην Ολλανδία την περίοδο της κρίσης του κορωνοϊού.

Μέσα σε λίγα λεπτά προσπάθησα μ’ ένα δικό μου τρόπο να “μεταφράσω” και να μεταφέρω κάποια χαρακτηριστικά της ολλανδικής κουλτούρας, του τρόπου ζωής τους και της πολιτικής που ακολουθούν αυτή την περίοδο εν μέσω πανδημίας. Δεν ξέρω πόσο καλά τα κατάφερα – το θέμα είναι ούτως ή άλλως τεράστιο και περίπλοκο! – αλλά σίγουρα έβαλα τα δυνατά μου.

Ελπίζω μέσα απ’ αυτή τη συζήτηση να είναι ξεκάθαρο το μήνυμα ότι παρά τον φόβο και την ανησυχία μας πρέπει να παραμείνουμε ψύχραιμοι, λογικοί και με ελπίδα για το αύριο!

Να είστε όλοι σας καλά! Μείνετε υγιείς και ασφαλείς!

 

Youth book series about Bullying: Tough!, Weird!, Dare!

A wonderful book series about the bullying. The same story is been said from three different perspectives in these three books: The perspectives of the offender, the timid follower and the victim. How are each of them thinking? How their behaviors could be justified? Can things go better? Who could help in such a situation? Is bullying something that can be really controlled?

All these questions are being answered to these inspiring books which should be part of every kid – personal or public – library. Try to suggest these books to children and also to adults who are raising up or working with kids. They should all have the chance to recognize and deal with bullying. In this way our world will never stop becoming better.

Learn more about this book series here!

 

Σειρά εφηβικών βιβλίων για τον Σχολικό Εκφοβισμό: Tough!, Weird!, Dare!

Μια εξαιρετική σειρά εικονογραφημένων βιβλίων για το φαινόμενο του σχολικού εκφοβισμού ( bullying). Τρία βιβλία που λένε την ίδια ιστορία από διαφορετική σκοπιά: Ο θύτης, ο σιωπηλός συνένοχος και το θύμα . Ποιες είναι οι σκέψεις και τα συναισθήματα του καθενός; Πώς δικαιολογείται η συμπεριφορά τους; Μπορούν να αλλάξουν τα πράγματα προς το καλύτερο; Ποιοι πρέπει να βοηθήσουν σε όλο αυτό; Μπορεί τελικά το bullying να αντιμετωπιστεί πραγματικά;

Αυτά και άλλα πολλά απαντιούνται σ’ αυτά τα εμπνευσμένα βιβλία, τα οποία δεν πρέπει να λείπουν από καμιά παιδική – ιδιωτική και δημόσια – βιβλιοθήκη. Δώστε στα παιδιά – αλλά και στους ενήλικες που τα συνοδεύουν ή ασχολούνται επαγγελματικά μαζί τους – την ευκαιρία να διαβάσουν για το bullying ώστε να μάθουν να το αναγνωρίζουν και να το αντιμετωπίζουν. Μόνο έτσι η κοινωνία μας θα εξακολουθήσει να γίνεται καλύτερη.

Δείτε περισσότερα για τα τρία αυτά βιβλία εδώ!

 

Πότε δεν πρέπει να διακόπτουμε την ψυχοθεραπεία μας

Το άρθρο δημοσιεύθηκε πρώτη φορά στο psychologynow.gr

Κατά καιρούς πολλοί από εμάς θα μπούμε στη διαδικασία της ψυχοθεραπείας, είτε για πρώτη φορά στη ζωή μας, είτε για δεύτερη, τρίτη ή και πολλοστή φορά, εφόσον στο παρελθόν έχουμε ξαναμπεί στην ίδια διαδικασία με τον/την ίδιο/α ψυχοθεραπευτή/τρια ή κάποιον άλλον.

Έστω λοιπόν ότι νιώθουμε κάποια στιγμή ότι θέλουμε να διακόψουμε τη διαδικασία της ψυχοθεραπείας με τον/την τωρινό/ή μας ψυχοθεραπευτή/τρια, αλλά δεν είμαστε σίγουροι για το εάν κάνουμε καλά ή όχι, εάν είναι η σωστή στιγμή για κάτι τέτοιο ή εάν θα ΄πρεπε να περιμένουμε.

Καλώς ή κακώς δεν υπάρχει μία και μόνη σωστή απάντηση για το ποια είναι η κατάλληλη στιγμή να διακόψει κανείς την ψυχοθεραπευτική διαδικασία, όμως υπάρχουν κάποιοι παράγοντες οι οποίοι καλό είναι να ληφθούν υπόψιν πριν την οριστική μας απόφαση να διακόψουμε άμεσα τη συνεργασία μας με τον/την ψυχοθεραπευτή/τρια μας ή όχι.Read More »

Video: “I am dyslexic”

A sensitive, meaningful, clear video about the effort of dyslexic children in order to gain knowledge like all the other children. By understanding dyslexia we give the chance to the dyslexic children to reach their lifetime goals. Dyslexic children ask only our support. One more time let’s see the different people to us as beautiful planets which worth exploring!